string(2) "he"
string(2) "he" -array(0) { }

כאילו רומא נמצאת ברחוב אלח'ורי בחיפה

במלאת שנה למותו: קטע מתוך ״הולך על הרוח״ מאת סלמאן נאטור – הראשון בסדרת הספרים החדשה מכּתוּבּ, המוקדשת לתרגום ספרות ערבית לעברית
סלמאן נאטורסלמאן נאטור

סופר, עיתונאי ומחזאי

היא התקשרה מפריז כדי שנקבע מועד לפגישה. אמרה לי: "כל הדרכים

מובילות לרומא." אז קבענו שניפגש ברומא. אחרי שהסתיימה שיחתי

אתה, הנחתי את שפופרת הטלפון, וביני לבין עצמי צחקתי, עלינו ועל

מצבנו. אחר כך חשבתי, ניפגש ברומא? באמת ברומא? כאילו הייתה

רומא מעבר לפינה?

כאילו נדברנו להיפגש ברמאללה, ברחוב רוּכּאבּ או בגלידה בַּלַדְנָא?

כאילו רומא נמצאת ברחוב אלח'וּרי בחיפה, או אפילו בבית קפה תל

אביבי בבוגרשוב, בשינקין, או בבית הסופר ברחוב קפלן?

כן,

שחתי לעצמי,

ניפגש ברומא. פדווא ואני. ניפגש כדי לדבר. אנו הרי עסקני הדיבורים.

ניפגש כדי לדבר

ולכתוב

ולחלום

על האבן,

ועל ילד שוויתר על ילדותו על מנת להפוך לגיבור,

ניפגש כדי לעצור לרגע, לחשוב ולתכנן –

את השלב הבא במערכה לשחרור האדם.

אבל לפני שניפגש אצטרך לצלוח את המסע החוצה,

הרי לא אוכל לנסוע אלייך בלי שאעבור את שורת המחסומים,

לפני שאציג את תעודת הזהות שלי לאיש הביטחון,

ולפני שזה יכווץ את גבותיו כשיקרא בשמי. לא אוכל לנסוע אלייך

לפני שהוא יצא משלוותו.

 

לא אוכל לעבור אף לא את המחסום הראשון אם לא אתכונן אליו

מראש.

אני בבית, מסדר את חפצי במזוודה ומתכונן למסע.

מוציא את כל החפצים שעשויים לעורר את חשדו של איש הביטחון,

ואת אי-השקט של המאבטחת בשדה התעופה.

בדקדקנות רבה אני בורר את הספרים שאשא באמתחתי

מוודא שוב ושוב שאני נושא עמי את הדרכון ואת כרטיס הטיסה.

מוודא שוב ושוב שווידאתי בוודאות.

 

בנסיעה לשדה התעופה הרגשתי מחנק.

זה קרה כשפניתי במחלף בן גוריון, עת עשיתי את דרכי בכביש

המתעקל לכיוון שדה התעופה.

השדה הרובץ על אדמות הכפר המבורך אלחַ'יְרִיַה.

אלחַ'יְרִיַה.

כפר ששמו ומשמעותו נהירים רק למדברים בשפתו, בעוד האחרים,

אלה המתכחשים אליו, ללשונו, לתושביו ולסיפורו,

רואים בו מזבלה בלבד.

 

הגענו.

אני במחסום.

שוטר עם כובע שחור, שני חיילים ושוטרי משמר הגבול, כומתה ירוקה

על ראשם, עומדים בצד הכביש, מעידים על כך שהנה החלה הרפתקת

היציאה.

אני נעצר באור אדום. שוטר חמוש של משמר הגבול ניגש אלי. הוא

קורא את השם בתעודת הזהות שלי, ואת השם בדרכון. הצבעים שבפניו

מתחלפים מירוק לאדום.

הוא פוצח בתחקור:

"מאין אתה ולאן אתה הולך? היכן חפציך? ולמה? ואיך?"

נראה כי האיש בכומתה הירוקה נחוש לבצע את ההוראות כולן, קלה

כחמורה, לוודא שערבי אני, שאיני מהווה איום על שלום הציבור,

ושאין באמתחתי סודות או מכתבי אהבה.

הוא הרי צריך להבטיח שלא אגיע למטוס לפני שיתפקעו עצבי לגמרי.

 

לבסוף,

כשהשתחררתי משוטר משמר הגבול,

אנחת רווחה נמלטה מפי. נכנסתי למכוניתי והמשכתי בנסיעה בתוך

שטח השדה לכיוון בית הנתיבות. ראיתי מטוס חג בשמים לקראת

נחיתה, ומטוס אחר שהמריא ונעלם. רעש והמולה בשדה התעופה,

הבניין הגדול נדמה כקו גבול ביני לבין החלל,

או בין המולדת לבין מה שמחוצה לה.

 

הדבר המופלא ביותר במבנה הזה הוא דלת הזכוכית הנפתחת ונסגרת

בחסדיה של עין אלקטרונית.

דלת הזכוכית הזו אינה מתחקרת,

אינה שואלת מי אני ולא מגלה עניין במוצאי.

אין לה יומרות לזהות מבטא זר,

אני רק מתקרב, והיא נפתחת,

מתרחק ממנה, והיא נסגרת מאחורי.

מצאתי את עצמי משתעשע עם דלת הזכוכית כמו ילד קטן.

יצאתי ונכנסתי, והיא נפתחה ונסגרה.

הו, כמה יפה הדלת הזו,

דלת ללא הבדלי דת, גזע ומין.

سلمان ناطور
סלמאן נאטור

"על המסע החוצה" (במקור: "דלת הזכוכית") נכתב על ידי הסופר ואיש הרוח הפלסטיני סלמאן נאטור (1949-2016). "הולך על הרוח", קולאז' של שלוש מיצירותיו של סלמאן נאטור, שיכלול קטע זה (עמ' 11-14), ייצא לאור בינואר 2017, בציון שנה ללכתו. הספר, בתרגומו של יונתן מנדל, יהיה הספר הראשון בסדרת מכּתוּבּ (הוצאת "עולם חדש") המוקדשת לתרגום ספרות ערבית לעברית.

ביום רביעי 15 בפברואר יתקיים במכון ון ליר בירושלים אירוע לכבוד הוצאת הספר – לפרטים

* * *

 

البوابة

 

اتصلت من باريس لنتفق على موعد للقاء

قالت لي فدوى: كل الطرق تؤدي الى روما

واتفقنا على أن نلتقي في روما

وضعتُ سماعة الهاتف وضحكتُ على حالنا

نلتقي في روما؟ كما لو كنا سنلتقي في رام الله، في شارع رُكب أو عند بوظة بلدنا أو في شارع الخوري في حيفا أو في تل ابيب، في المقهى الواقع عند شارع شينكين أو بوغرشوف أو مقصف المكتبة في شارع كابلان.

نلتقي

نحن الذين نحترف الكلام

نلتقي لنكتب القصائد عن الحجر ونحلم بطفل ترك طفولته ليصبح مناضلاً

نفكر بمن أعاد إلينا الحلم ونخطط للمعركة من أجل تحرير الانسان

نتقن التخطيط ونتفنّن في تحرير الإنسان وفي صياغة مستقبله وحربته وأمله وحلمه ونهوضه وثورته

 

كأنها..

لو أنها فعلا تتحدى لنسفوها بصاروخ أرض أرض

عند الحاجز وقف شرطي وجنديان وكثيرون من حرس الحدود

هذه هي الإشارة الأولى إلى أنني مُقبل على مغامرة المغادرة

توقفت عند ضوء أحمر وشرطي يعتمر قبعة خضراء

قرأ الإسم في بطاقة الهُوية وجواز السفر، فتغيرت وتبدلت ملامح وجهه

بدأ التحقيق الأوّلي؛ من أين وإلى أين؟ لماذا؟ كيف؟ أين حقائبك؟

الرجل ذو القبعة الخضراء ينفذ التعليمات بحذافيرها

يتأكد من أنني عربي أولا ولا أهدد سلامة أحد ولا أمن الدولة

العظمى ولا أحمل الأسرار ورسائل العشاق

عليه أن يكون واثقاً أيضاً من أنني لن أدخل الى الطائرة إلا وقد

انهارت أعصابي تماما، فألقي بجسدي المنهك على المقعد ولا أحرك

ساكناً وأنتظر المضيفة لتأتي وتبلّ ريقي بعصير أو بجرعة ماء

تنفستُ الصعداء بعد أن تحررتُ من قبضة الرجل ذي القبعة الخضراء

وطئت قدماي أرضَ المطار بسلام

حامت طائرة في السماء وهبطت وحلّقت أخرى واختفت وعلا هدير وجلبة

 

مهمّة ضخمة أخذناها على عواتقنا

أسهل ما تفعله هو أن تتفق على موعد للقاء، في رام الله مثلا، أو حيفا أو الناصرة أو روما أو باريس أو فيينا أو لندن.. مربط خيلنا!

سنلتقي بعد أن أعبر الحواجز وأقدم بطاقة الهوية لشرطي يتأفف حين يقرأ الاسم، وعندها سأخرجه من طُمأنينته

قد لا أسبّب له أي حرج لأنني حالة عادية بالنسبة له، وقد يزعجني تفتيشه، لكن يسرني أيضاً لأنني أزعجه وأخرجه من بطالته

ها أنا أُعد حقائبي وأستعدّ للسفر

أضع جانباً كل ما قد يثير شكوك الشرطي عند الحاجز أو موظفة التفتيش قبل ركوب الطائرة

بعناية فائقة أختار الكتب التي أحملها معي وأتأكد من أنني أحمل التذكرة وجواز السفر

أنسى أنني تأكدت، فأتأكد مرة أخرى وأتأكد كي أكون متأكداً أنني تأكدت

كان خانقا في الطريق إلى المطار

عرّجت السيارة من الشارع الساحلي إلى مدخل المطار الجاثم على أراضي قرية الخيرية الممسوحة عن وجه الأرض

مئذنة جامع الرملة تتحدى برج المطار بقامتها الطويلة

كأنها تتحدى

 

البناية الكبيرة تبدو وكأنها الحد الفاصل بيني وبين الفضاء أو بين الوطن وخارجه

أروع ما في هذه البناية هو البوابة الزجاجية التي تفتحها وتغلقها عين إلكترونية

لا تسألك من أنت ولا يعنيها انتماؤك أو جنسيتك

تقترب من البوابة فتُفتح وتُغلق عندما تعبر وتبتعد

في تلك اللحظة صرت أداعب هذه البوابة كطفل صغير

أدخل ثم أخرج ثم أدخل، وهي تُفتح وتُغلق

كم هي جميلة هذه البوابة

لا تعرف العنصرية

 

" البوابة" للروائي والمفكر الفلسطيني سلمان ناطور (1949-2016). "ماش على الريح"، كولاج لثلاثة من اعمال سلمان ناطور، سيشمل هذا المقطع (صفحة 11-14)، وسيصدر في كانون الثاني 2017 في الذكرى السنوية الأولى لرحيله. الكتاب من ترجمة يونتان مندل، وهو الكتاب الأول في سلسلة مكتوب (إصدار "عولام حداش") لترجمة الآداب العربية للعبرية.

כנראה שיעניין אותך גם:
תגובות