• kara w.
    קריטי עד מוות
    מה יהיה על ילדינו השחורים בנערותם?
  • ראפינו
    גול מחאה
    על קולן המהדהד של הקפטן מייגן ראפינו וחברותיה לקבוצה

הגיעו לבקש את ידי, בפעם הראשונה ישבנו יחד והתחלנו לבנות חלומות

פנים ושמות – נשים מספרות על החיים בצל התיקון לחוק האזרחות: פרויקט צילומים דו-לשוני
שירז גרינבאום, אקטיבסטילס & רופאים לזכויות אדם-ישראל

 

אחת מזכויות היסוד המוקנות לאזרח היא האפשרות לשאת את בחירת לבו ולהקים עימה משפחה במדינתו. כפועל יוצא, כל אדם הנישא לאזרח ישראלי זכאי לפתוח בהליך אשר בסיומו יוכר כתושב או אזרח המדינה.

זכות זו כובדה, ככלל, עד לפני למעלה מעשור. במאי 2002, בעיצומה של האינתיפאדה השנייה, החליטה ממשלת ישראל להקפיא את הליכי קבלת המעמד הנוגעים לתושבות הרשות הפלסטינית אשר נישאו לאזרחים ישראלים. החלטה זו התקבלה לראשונה כהוראת שעה, תוך שימוש בטיעונים ביטחוניים. בשנת 2003 עוגנה ההחלטה כתיקון ל"חוק האזרחות והכניסה לישראל (הוראת השעה) התשס"ג 2003", אשר תוקפו מוארך מאז מדי שנה. במהלך השנים נוספו להוראת החוק גם אזרחיות סוריה, לבנון, עיראק ואיראן, המוגדרות כמדינות אויב.

בעקבות ביקורת קשה, שכללה בין השאר עתירות שהוגשו לבג"ץ, תוקן החוק בשנת 2005. התיקון השאיר על כנו את השלילה הגורפת של מעמד התושב, אך מאפשר לנשים מעל גיל 25 ולגברים מעל גיל 35 שנישאו לאזרחים ישראלים לקבל אישורי שהייה, ובתנאי שאינם מהווים סיכון פלילי או ביטחוני. תיקון זה, המצמצם אמנם את היקף האוכלוסייה הנפגעת מהחוק, ממחיש דווקא את אופיו הגזעני של החוק. זאת, מכיוון שלאחר שנשללת טענת הסיכון הביטחוני לגבי אדם, והוא אף קיבל היתר שהייה בתחומי המדינה, לא ניתן להצדיק את הפגיעה בו בטענה של צורך ביטחוני.

ההערכה היא כי התיקון לחוק האזרחות פגע עד כה בכ-20,000 זוגות נשואים, בהותירו את אחד מבני הזוג ללא מעמד וללא זכויות חברתיות. כ-8,000 מתוך הנפגעות מתגוררות בישראל מתוקף אישורי שהייה, ואילו השאר חיות בה שלא כחוק. (ההתייחסות לנשים נובעת מהעובדה כי מרבית משוללי המעמד הינן נשים. עם זאת, חשוב להבהיר כי התיקון לחוק פוגע גם בגברים, וכל הנאמר בלשון נקבה תקף גם לגביהם).

זכאות לזכויות חברתיות (כביטוח לאומי, ביטוח בריאות ועוד) מותנית כיום במעמדו האזרחי של אדם. לפיכך, בהעדר מעמד תושב או אזרח, נשללות מנפגעות החוק הזכות לבריאות, הזכות לביטחון סוציאלי והזכות לחיים בכבוד. נפגעות החוק אינן זכאיות לשירותי בריאות ציבוריים, אין להן נגישות לשירותי רווחה וביטוח לאומי והן מודרות למעשה מכל מערכות הטיפול, התמיכה והסיוע המקומיות.

המדיניות בה נוקטת מדינת ישראל יצרה שכבת אוכלוסייה המתגוררת דרך קבע בישראל, אך נשללות ממנה זכויות חברתיות בסיסיות ובראשן הזכות לבריאות. המעשה המוסרי והאינטרס הציבורי מחייב את שינוי המצב הקיים, בו אוכלוסייה שלמה מנועה משירותי בריאות וחשופה לסכנות בריאותיות, מחלות ומומים.

אנו קוראים לשרי הבריאות והרווחה להכיל לאלתר את חוק הביטוח הלאומי וחוק הבריאות הממלכתי על נפגעות חוק האזרחות, כל עוד נשאר בתוקפו החוק המפלה.על-מנת להגיע לכך יש להפסיק את ההתעלמות המתמשכת מהמצב הקיים, ולהסדיר את מימוש הזכויות החברתיות במנותק משאלת המעמד האזרחי. את זאת ניתן לעשות באמצעות הסדרה מיידית של תושבות חברתית עבור נפגעות חוק האזרחות.

احد الحقوق الاساسية التي تُمنح للمواطن هو امكانية الزواج ممن يختار قلبه واقامة عائلة في دولته، نتيجة لذلك، يمكن لكل مواطن اسرائيلي البدء بإجراءات تمكنه في نهاية الامر أن يتم الاعتراف به كمقيم او مواطن الدولة.

هذا الحق تم احترامه، حتى قبل عقد من الزمن، في ايار2002, في خضم الانتفاضة الثانية، قررت حكومة اسرائيل تجميد اجراءات الاعتراف بوضعية ومكانة المواطنات السلطة الفلسطينية الذين تزوجوا من مواطنين اسرائيليين. تم قبول هذا القرار لاول مرة كأمر ساعة، من خلال استغلال الادعاءات الامنية. في عام 2003 تم تثبيت القرار على انه تعديل "لقانون المواطنة والدخول والخروج الى اسرائيل(تعليمات الساعة) للعام2003", التي تم تمديد سريان مفعولها منذ ذلك الحين كل عام. خلال تلك السنوات أضيفت لتعليمات القانون ايضا المواطنات من سوريا، لبنان، العراق وايران، التي تُعرّف على انها دول عدو.

في اعقاب الانتقادات الشديدة، التي شملت استئنافات قدمت الى محكمة العدل العليا، تم تعديل القانون عام 2005، وتم ابقاء التعديل الذي يرفض بشكل جارف مكانة المواطن، ولكنه يمكن النساء فوق سن 25 والرجال فوق سن 35 الذين تزوجوا من مواطنين اسرائيليين الحصول على تصاريح مكوث، شريطة انهم لا يشكلون تهديدا جنائيا او أمنيا. هذا التعديل، الذي يقلص بشكل فعلي نطاق الشريحة السكانية المتضررة من القانون، يجسد الطابع العنصري للقانون، وذلك لأنه بعد ازالة التهديد الامني بالنسبة لشخص معين، وحتى بعد حصوله على تصريح اقامة في حدود الدولة، لا يمكن تبرير الضرر الذي يتسبب له لادعاءات ومتطلبات امنية.

تشير التقديرات الى ان تعديل قانون المواطنة تسبب بضرر حتى الآن لحوالي-20,000 من المتزوجين، عن طريق ابقاء واحد من الزوجين دون مركز أو مكانة ودون حقوق اجتماعية. وتشير التقديرات الى ان حوالي-8,000 من المتضررات يسكنّ في اسرائيل من منطلق مصادقات على المكوث، بينما يعيش الباقي منهن بشكل غير قانوني(التطرق الى النساء نابع من ان معظم الذين سُحب مركزهم هم من النساء، مع ذلك، من المهم ان نشرح ونوضّح ان تعديل القانون يضر ايضا بالرجال، وكل ما ذكر بلغة المؤنث ساري المفعول بالنسبة لهمأيضاً).

استحقاق الحقوق الاجتماعية (مثل التأمين الوطني، تأمين الصحة وغيرها) مشروط اليوم بالمركز المدني لشخص ما. لذلك، في حالة عدم وجود مركز أو مكانة لمواطن او لمقيم، يتم سحب الحق في الخدمات الصحية للمتضررات من القانون، والحق في الأمن الاجتماعي والحق للعيش بكرامة. تُسلب من متضررات القانون خدمات الصحة العامة، لكن لا توجد لديهن امكانية الحصول على خدمات الرفاه الاجتماعي والتأمين الوطني ويتم حرمانهن بشكل فعلي من كل اجهزة العناية، الدعم والمساعدة المحلية.

السياسة التي تتخذها حكومة اسرائيل قامت بخلق طبقة سكانية التي تسكن بشكل دائم في اسرائيل، لكن تُسلب منها كل الحقوق الاجتماعية الأساسية وعلى رأسها الحق في خدمات الصحة. لأسباب اخلاقية ولأجل المصلحة العامة يلزم تغيير الوضع القائم، حيث يتم من خلال هذا الوضع منع طبقة سكانية كاملة من الحصول على خدمات الصحة فتكون مكشوفة امام الاخطار الصحية، الامراض والعاهات.

نحن ندعو وزراء الصحة والرفاه الاجتماعي الى ضمّ قانون التامين الوطني وقانون الصحة الرسمي بشكل فوري ودائم على المتضررات من قانون المواطنة، طالما بقي مفعول هذا القانون المميز سارياً. من اجل الوصول الى ذلك يجب ايقاف التجاهل المتواصل للوضع القائم، والحصول على الحقوق الاجتماعية بدون علاقة مع مسألة المركز المدني (المكانة المدنية). هذا الامر يمكن تحقيقه بواسطة تنظيم فوريللمواطنة الاجتماعيةلصالح المتضررات من قانون المواطنة.

*       *        *        *        *        * 

עוד

ג'וואהר נסאר | 5 ילדים | ג'ת | נשואה מ-1996

جواهر نصّار |  5 أولاد | زيمر | متزوجة منذ 1996

הפלישה התרחשה בשנת 2002. הייתי אז אמא לשני ילדים קטנים, ובחודש השלישי להריוני. מזג האוויר היה חם. בעלי גר לבדו בעתיל ואני גרתי בג'ת, עם הילדים. לא היה לו, לבעלי, אישור כניסה לגור איתנו. בגלל הפלישה לעתיל לא יכולנו לבקר אחד את השני. חיכיתי בסבלנות שהפלישה תיגמר, אבל היא לא הסתיימה. חודש עבר ועדיין לא נמצא פתרון. החלטתי לבקר את בעלי, למרות הפלישה. אלוהים רצה שילדיי ואני נגיע בשלום. נכנסנו אל הבית. זו הייתה הפתעה גדולה לבעלי.

حدث الاجتياح عام 2002. كنت عندها اما لطفلين صغيرين وفي الشهر الثالث لحملي. كان الطقس حارا، كان زوجي يسكن لوحده في عتيل وانا في جت مع الاولاد، لم يكن بحوزة زوجي تصريح دخول ليعيش معنا. بسبب الاجتياح الى عتيل لم نتمكن من زيارة الواحد الآخر. انتظرت بفارغ الصبر ان ينتهي الاجتياح، لكنه لم ينته. مر شهر وما زلنا ننتظر الحل، قررت زيارة زوجي رغم الاجتياح، الرب أراد ان نصل انا واولادي بسلام، دخلنا الى البيت، كانت هذه مفاجئة كبيرة لزوجي.

*       *        *        *        *        *

005_1-1

נבילה כבהא | 5 ילדים | ברטעה | נשואה מ-1996

نبيلة كبها، | 5 أولاد | الأردن | متزوجة منذ 1996

זה היה בחג, בספטמבר 2009. הלכנו לבקר את אחותו של בעלי, לחלוק איתה את שמחת החג. היה בוקר מאוד רגוע וכולם דיברו על זה שלא היו חיילים בכפר. היה יום חם מאוד. בין שתיים לשלוש יצאנו חזרה. להפתעתנו, בכניסה לכפר נתקלנו בטנק ובקבוצת חיילים. כל האנשים חיכו כדי להיכנס לכפר. ילדים, מבוגרים, כולם חיכו בהרים. הייתי עם המשפחה שלי, עם הילדה שלי באלסאם, שהייתה בת שבעה חודשים. החיילים לא הסכימו להכניס אותנו לכפר, שהיה במרחק של כמה מטרים מאתנו. הלכתי להר וחיפשתי מקום להניק את הילדה שבכתה מרעב אבל כל החלב אזל לי. חיכיתי בסבלנות עד שלא יכולתי יותר וירדתי מההר בביטחון עצמי ובחיקי ילדתי בוכה. עמדתי מול הצבא והנשק. כולם צעקו עלי לא ללכת ולהסתבך עוד יותר, אבל לא הקשבתי ועמדתי מול החיילים וביקשתי מהם לפתוח כי אם לא הילדה שלי תמות. הם סירבו, והחלו ללגלג עליי ולצחוק, אבל אני ביקשתי וביקשתי וגם צעקתי. בסוף הם הסכימו שאני והילדה ניכנס, בלי שאר המשפחה. עברתי את השער ולא הסתכלתי לאחור. אחת הנשים רצה, החזיקה לי את היד והלכנו לכפר.

حدث هذا في العيد في ايلول 2009، ذهبنا لزيارة اخت زوجي، ومشاركتها فرحة العيد، كان صباحا هادئا والكل تحدث عن عدم وجود جمود في القرية. كان يوما حارا جدا، بين الثانية والثالثة عدنا. ولدهشتنا اصطدمنا في مدخل القرية بدبابة ومجموعة جنود. كان كل الناس ينتظرون الدخول الى القرية. اولاد، كبار في السن، كلهم كانوا ينتظرون في الجبال. كنت مع عائلتي، مع ابنتي بلسم، التي كان عمرها سبعة اشهر. لم يوافق الجنود على ادخالنا الى القرية، التي كانت على مسافة عدة امتار منا.  ذهبت الى الجبل وبحثت عن مكان لإرضاع الطفلة التي كانت تبكي من الجوع لكن حليبي نفذ، انتظرت بفارغ الصبر حتى لم اعد اتمكن من ذلك وهبطت من الجبل مليئة بثقتي بنفسي وبحضني طفلة باكية. وقفت امام الجيش والسلاح. الكل صرخ علي بأن لا اذهب وأتورط اكثر. لكني لم اصغي ووقفت مقابل الجنود وطلبت منهم فتح الطريق وإلا ماتت طفلتي. ورفضوا، وبدأوا يسخرون مني ويضحكون، لكني واصلت الطلب وصرخت ايضا، في النهاية وافقوا ان ندخل انا والطفلة، دون باقي العائلة. اجتزت البوابة ولم انظر الى الخلف. احدى النساء ركضت امسكت يدي وذهبنا الى القرية.

*       *        *        *        *        *

004_1-1

אומייה בדראן | 2 ילדים | זימר | נשואה מ-1997

أميّة بدران | 2 أولاد | زيمر | متزوجة منذ 1997

המשכתי בדרכי, נלחמת בדמעות המראות את חולשתי. האם להילחם בהן? להמשיך ולהגיד לעצמי שאני חזקה, שלא אשבר? חשבתי: למה זה קורה לי? האם טעיתי בבחירת שותפי לחיים? אולי לא הייתי צריכה להינשא לו, לבן-זוגי מהגדה המערבית?

واصلت طريقي، احارب الدموع التي تكشف ضعفي. هل احاربها؟ او اواصل واقول لنفسي اني قوية، ان لا انكسر؟ فكرت: لماذا يحدث هذا لي؟ هل اخطأت في اختيار شريك حياتي؟ ربما كان من المفروض ان لا اتزوج شريك حياتي من الضفة الغربية؟

*       *        *        *        *        *

003_1-1

מייסון כבהא | 4 ילדים | ברטעה | נשואה מ-2001

ميسون كبها | 4 أولاد | الأردن |  متزوجة منذ 2001

התמודדתי בחיים שלי עם הרבה קשיים. מאז שעברתי לגור עם בעלי בצד הפלסטיני של הכפר ברטעה, העניינים התחילו להסתבך עוד ויותר. בגלל שהתגוררנו שם איבדתי את ביטוח הבריאות שלי. כאשר הלכתי לבית החולים ללדת, דרשו מאתנו לשלם 6,000 שקל. זו הייתה תקופה קשה, מצבי הנפשי היה לא יציב. אם ההורים לא היו עוזרים לנו ומשלמים את הסכום, רק אלוהים יודע לאן זה היה מגיע. מאוחר יותר שכרתי בית בישראל וחייתי בו לבדי, עם התינוק שלי. גם היום, אחרי שחזרתי לגור בישראל וקיבלתי בחזרה את ביטוח הבריאות, אני מתמודדת עם הרבה בעיות. ילדיי חיים בלי אבא ואני ללא בן זוג. אין לי יציבות בחיים. ובעלי לא יכול לחיות איתי, לעזור לי ולגונן על ילדיי.

تعاركت في الحياة مع صعوبات جمة. منذ انتقلت للسكن مع زوجي في الجانب الفلسطيني من قرية برطعة، بدأت الامور تتعقد تدريجيا اكثر فأكثر. حين سكنا هناك فقدت تامين الصحة الخاص بي. عندما ذهبت الى المستشفى للولادة، طلبوا منا دفع مبلغ6,000 شيكل. كانت هذه فترة عصيبة، وضعي النفسي لم يكن مستقرا، لولا مساعدة اهلي الذين دفعوا المبلغ، الله يعلم الى اين كانت ستصل الامر. لاحقا استأجرت بيتا في اسرائيل وسكنت فيه لوحدي، مع طفلي. اليوم ايضا، بعد ان عدت للسكن في اسرائيل وحصلت على تأميني الصحي مرة اخرى، انا اتعامل مع مشاكل عدة. اولادي يعيشون بدون والد وانا بدون زوج، لا يوجد لدي استقرار في الحياة، وزوجي لا يمكنه العيش معي، مساعدتي وحماية اولادي.

*       *        *        *        *        *

002_1 copy

לילה גאנם | נשואה מ-1997

ليلى غانم | متزوجة منذ 1997  

התחתנתי לפני 16 שנים. לפני עשר שנים קיבלתי אישור שהייה. את השנים האלה ביליתי בוויכוחים מתישים עם משרד הפנים, עם החוק ועם החברה סביבי. כל שנה אני מחדשת את אישור השהייה, הנייר שנותן לי את הזכות להיות עם בעלי ולחיות בביתי. היה קשה במיוחד כשנודע לי שאמא שלי בבית חולים, גוססת. התלבטתי אם ללכת אליה או להישאר לטפל בבעלי החולה. כי אם אלך לבקר את אמי אולי לא ייתנו לי לחזור, אבל אם אני אשאר ויקרה לה משהו, לעולם אני לא אסלח לעצמי.

تزوجت قبل ستة عشر عاما، قبل عشر سنوات حصلت على تصديق مكوث، قضيت هذه السنوات بنقاش دائم ومتعب مع وزارة الداخلية، مع القانون ومع الاصدقاء حولي، انا اجدد كل عام تصديق المكوث، الورقة التي تعطيني الحق بأن اتواجد مع زوجي والعيش في بيتي. كان صعبا جدا علي عندما علمت ان امي في المستشفى وهي على فراش الموت. فكرت ان اذهب اليها او ابقى لرعاية زوجي المريض. لاني اذا ذهبت لزيارة امي لن يدعوني اعود، ولكن ان بقيت بمكاني وحدث لها شيء، لن اسامح نفسي ابدا.

*       *        *        *        *        *

001_1-1

רים בדראן | 3 ילדים | זימר | נשואה מ-2003

ريم بدران | 3 أولاد | زيمر | متزوجة منذ 2003 

יחד עם טפטוף הגשם הגיעה גם הדפיקה בדלת. מיהרתי לפתוח לאנשים להם כל-כך חיכיתי. הגיעו לבקש את ידי. בפעם הראשונה ישבנו יחד והתחלנו לבנות חלומות. לארוסי יש תעודת זהות פלסטינית. זה פשע גדול כנראה, מספיק גדול כדי למנוע ממנו להגיע לבית ארוסתו. אנשים משני צדי הקו הירוק מפחדים להתקרב אחד לשני – בגלל הגזירות, העונשים והכסף שידרשו לשלם אם הממשלה תגלה שהם יחד. ביום המאושר של חתונתנו, יום הגשמת החלום, גם שר הפנים הישראלי חגג – בהקפאת חוק איחוד משפחות. זה מאוד אירוני. פעם חשבנו שאין מישהו אחר על כדור הארץ חוץ מאתנו, עכשיו אנחנו מגלים שאנחנו אלה שלא באמת קיימים.

مع صوت قطرات المطر أتى القرع على الباب. اسرعت لأفتحه مترقبة أشخاص انتظرتهم طويلاً، فقد أتوا لطلب يدي. في المرة الاولى جلسنا معا وبدأنا نبني أحلامنا.

خطيبي يملك بطاقة هوية فلسطينية، يبدو ان هذا يعتبر جريمة كبيرة. كبيرة لدرجة منعه من الوصول الى بيت خطيبته، الناس من طرفي الخط الاخضر يخافون من الاقتراب الواحد من الآخر وذلك بسبب القرارات، العقاب والمال الذي يطلب دفعه للحكومة اذا اكتشفت انهم يعيشون معا.

في اليوم السعيد من زواجنا، يوم تحقيق الحلم، واحتفل ايضا وزير الداخلية الاسرائيلي- احتفل بتجميد قانون لمّ الشمل للعائلات. هذا ساخر جدا، في الماضي اعتقدنا انه لا يوجد شخص على وجه الكرة الارضية عدانا، الآن نحن نكتشف اننا نحن غير موجودين بالفعل.

*       *        *        *        *        *

006_1 copy

באסמה כבהא | 5 ילדים | ברטעה המזרחית | נשואה מ-2001

باسمة كبها | 5  أولاد |  برطعة الشرقية |  متزوجة منذ 2001

עמדנו כבר לעבור את המחסום, אבל החיילים עיכבו אותי לחקירה. הם התייחסו אלי כמו אל נאשמת, למרות שהייתי בחודש התשיעי של הריוני. הם הכניסו אותי למעצר והילדים שלי פחדו נורא. אחרי שבע שעות התעלפתי, ואז הזמינו לי אמבולנס שלקח אותי למרכז הרפואי.

كنا على وشك اجتياز الحاجز، لكن الجنود اخروني للتحقيق. تطرقوا الى كأني مذنبة، رغم اني كنت في الشهر التاسع من حملي. ادخلوني الى الحجز وخاف اولادي جدا. اغمي علي بعد سبع ساعات، وعندها طلبوا لي سيارة اسعاف اخذتني الى المركز الطبي.

מחלקת מהגרים וחסרי מעמד ברופאים לזכויות אדם שמחה להזמינכן/ם לכנס "מעמד לא בריא", בציון עשור לתיקון לחוק האזרחות, שיתקיים ביום א׳ הקרוב (29.12) בבית ציוני אמריקה בתל אביב. לפרטים

בא/ה לפה הרבה?

במשך 14 השנים שחלפו מאז עלה העוקץ לאוויר, מאות כותבות וכותבים פרסמו פה טקסטים בכל נושא שבעולם, כאשר מה שמחבר ביניהם הוא מחשבה מקורית וביקורתית. נושאים שהתעקשנו עליהם לאורך שנים, תוך יצירת שפה ושיח, חדרו בסופו של דבר לתודעת הציבור הרחב. הקהילה שנוצרה סביב האתר מאתגרת אותנו מדי יום מחדש – כאשר אנחנו נוכחות שהחיבורים הנרקמים כאן בין תרבות לפוליטיקה, בין האקדמיה לשטח, אינם טריוויאליים בכלל.

אחד הדברים המרגשים שקרו לנו השנה הוא הקמתו של העוקץ בערבית, שעם קהל הבאים בשעריו – לצד הפלסטינים אזרחי ישראל ופלסטין – נמנים גם קוראות וקוראים ממדינות ערב השונות.

על מנת להמשיך ולעשות עיתונות עצמאית ולקדם סדר יום מזרחי, פמיניסטי, צדק ושוויון, אנו פונים כעת לעזרתכםן, קוראינו וכותבינו. בואו לקחת חלק בפרויקט יוצא הדופן הזה, ואנא תרמו לנו. כל תרומה יכולה לעזור לנו להתקיים ולהתפתח. תודה רבה.

donate
כנראה שיעניין אותך גם:
תגובות

 

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.